DE ARCHITECT | ‘BE THE CHANGE YOU WANT TO SEE IN THE WORLD’

Niel Slob en Saman Mohammadi zijn geïnterviewd door het tijdschrift ‘De Architect’ voor het item circulair bouwen.

Na ‘People Planet Profit’, ‘Cradle to Cradle’ en ‘nul op de meter’ is het nieuwe mantra voor de duurzame bouwsector ‘circulair bouwen’. In de Architect leren we dat ontwerpers moeten werken met duurzame materialen en tegelijkertijd oog hebben voor de erfenis van recyclebare producten voor toekomstige generaties. De technische en biologische cirkels worden zo gesloten. In een interview vertelt architect Daan Bruggink, sinds kort voorzitter van de adviesgroep nieuwbouw en renovatie van breeam nl, over zijn streven om vanaf het begin van een opgave met alle betrokken partijen aaan tafel te gaan. Samenwerking en horizontaliteit zijn volgens hem kernbegrippen in de circulaire economie. re-born bv treedt op als gedelegeerd opdrachtgever voor onderwijs- en zorginstellingen, maar ontwikkelt ook zelf in samenwerking met privébeleggers. In beide gevallen spelen de principes van de circulaire economie een belangrijke rol. Deze principes passen ze niet alleen toe vanuit morele overwegingen, maar ook die ze met zich meebrengen voor zowel opdrachtgevers als aannemende partijen.

Interview met Niel Slob (29) en Saman Mohammadi (30) van re-born.
Niel Slob en Saman Mohammadi zijn ontwikkelaars en proces- managers op het gebied van circulair vastgoed. Re-born bv treedt op als gedelegeerd opdrachtgever voor onderwijs- en zorginstellingen, maar ontwikkelt ook zelf in samenwerking met privébeleggers. In beide gevallen spelen de principes van de circulaire economie een belangrijke rol. Deze principes passen ze niet alleen toe vanuit morele overwegingen, maar ook vanwege de financiële voordelen die ze met zich meebrengen voor zowel opdrachtgevers als aannemende partijen.

327731
Afbeelding 1: Visualisatie Kop Grasweg in Amsterdam-Noord

Er zijn verschillende definities van circulaire economie. Wat verstaan jullie eronder? Iedereen praat over circulaire economie, maar niemand weet wat het precies is. Afgelopen november hebben we onze definitie uiteengezet samen met Matthijs Prins van de tu Delft voor een internationaal congres in London. Deze uitgebreide definitie is te lezen in onze paper Radical Circular Economy. Voor ons is circulaire economie vooral een financieel gedreven milieu ‘incentive’; we zijn goed voor het milieu en daar verdienen we allemaal geld mee. Is in een project dit financiële voordeel er niet, dan zijn de ideeën van de circulaire economie niet volledig verwerkt in het businessmodel ervan. Een ‘Cradle to Cradle’ tapijttegel, ontwikkeld vanuit de principes van de circulaire economie, zal op de lange termijn altijd voordeliger zijn dan een traditionele tapijttegel. Die is namelijk zo ontworpen dat hij in de toekomst hergebruikt kan worden. De waarde van het materiaal wordt dus niet volledig afgeschreven.

Op welk ce-project waaraan jullie hebben gewerkt zijn jullie het meest trots? We werken vanuit twee verschillende rollen. Als gedelegeerd opdrachtgever leiden, coachen en trainen we interne organisaties om circulaire projecten te realiseren. Wanneer we in samenwerking met privébeleggers zelf ontwikkelen, kunnen we snellere stappen zetten en innovaties realiseren die een voorbeeld zijn voor de markt. Zo zijn we momenteel bezig met de circulaire gebiedsontwikkeling Kop Grasweg in Amsterdam-Noord, in samenwerking met Amvest en Hurks. In plaats van een los object circulair te ontwikkelen wordt hier een heel gebied circulair ontwikkeld. We kijken hier naar de bestaande materialen en hoe we deze opnieuw kunnen inzet ten. Daarnaast onderzoeken we hoe we het beste kunnen omgaan met de koop-terugkoop garantie en met slimme circulaire businessmodellen voor leveranciers. Deze zelfde principes passen we ook toe in de ontwikkeling van een hotel in Best.

Wat zijn de grootste verschillen tussen een architect in een lineaire economie en de architect in een circulaire economie, wat zijn positie en zijn producten betreft? In de nieuwe economie gaan we toe naar een vroegtijdige samenwerking en integratie tussen disciplines. In plaats van een ontwerp tot in detail uit te werken, maken onze architecten een voorlopig ontwerp. Vervolgens wordt dit voorlopig ontwerp aan de aannemende partijen en leveranciers voorgelegd, zodat zij hun onderdelen verder kunnen uitwerken. Op deze manier kunnen zij de verantwoordelijkheid nemen voor de detaillering en uitvoering van hun circulaire producten op lange termijn. Onze architecten toetsen in deze fase de uitwerkingen aan de hand van het opgestelde voorlopige ontwerp. Behalve in de rol, zien wij ook een verandering in het ontwerp zelf. Dit wordt evolutionair als fundament voor circulair. Wat wij hiermee bedoelen? Een gebouw bestaat uit verschillende lagen (constructie, gevels, installaties, interieur) met verschillende levenscycli. Deze lagen moeten door de tijd heen los van elkaar kunnen evolueren. Als alle lagen los van elkaar en met demontabele verbindingen zijn ontworpen, kunnen materialen zonder waardeverlies worden hergebruikt. Op deze manier zijn gebouwen in staat in te spelen op een dynamische toekomst.

evolutioneair circulair

Afbeelding 2: Evolutionair als fundament voor circulair (Mohammadi & Slob, 2014)

Welke stappen zijn voor een architect volgens jullie het moeilijkst om te zetten? Wij merken dat het uit handen geven van het ontwerp in een vroeg stadium voor sommige architecten een moeilijke stap is. Functioneel, ruimtelijk en esthetisch blijven architecten aan zet, maar in de techniek is het een samenwerking met leveranciers. Daarnaast denken we nog te veel in nieuwe producten en nieuwe ge bouwen. De denkwijze moet anders. Er moet vanuit het bestaande ontworpen worden, in plaats van op een wit vel te beginnen. Denken vanuit lagen en bestaande producten is een andere manier van ontwerpen, een ontwerpmethode veranderen is lastig.

Waar zitten de grootste kansen voor een architect? De vraag vanuit opdrachtgevers zal ook steeds meer gebaseerd zijn op de circulaire economie, om te kunnen blijven voldoen aan de vraag moet je deze stap weten te zetten. Daarnaast kan deze circulaire manier van ontwerpen voor de lange termijn relaties zorgen tussen de architect en zijn opdrachtgever. Een evolutionair en circulair gebouw is een dynamisch gebouw dat je gemakkelijk kunt aanpassen wanneer de wensen van de gebruiker veranderen. Na de oplevering ren je niet meer weg. Na de oplevering ga je het gebouw monitoren, analyseren en optimaliseren om zijn functioneren te handhaven of te verbeteren. Hierin zal BIM ook een belangrijke rol gaan spelen, als dynamisch gebouwdossier en een koppeling met het gebouwbeheersysteem. Je kan ook zelf initiëren wanneer een aanpassing nodig is ter bevordering van goed gebruik. Als je het goed aanpakt, genereer je op die manier prestatiegerichte lange termijn verdienmodellen als architectenbureau.

Lees het volledige interview De architect 05-06-2016

Tags: